وب سایت رسمی «بنیاد توسعه مدیریت فدائی منش»


English

توسعه خلاقیت کارکنان و مدیران

مقدمه

 

بهره گیری از خلاقیت در مسیر تعالی، از اهداف سازمان های متعالی است.

سرعت تغییر و پیشرفت در جوامع بشری امروز، سازمان هایی را می طلبد که این تغییرات را به موقع ادراک نموده و خود را با آن هماهنگ سازند. لذا ساختار، مدیریت کلان و نگرش هاي موجود در مديريت منابع انسانی، به سرعت تغيير خواهند نمود. پرورش خلاقیتاز عمده ترين تحولات سازمان هاي امروزي به ويژه در ايران است. 

سازمان های بزرگ به ویژه دولتی به دليل چند لایه بودن سلسله مراتب سازمانی، رفتار بروکراتیک، قرار گرفتن در موقعیت غير رقابتي، دشواري در تغییر سيستم هاي انگيزشي و عدم وجود سیاست های جدی تشویقی، در پرورش مولفه هاي خلاقيت بيش از بنگاه هاي خصوصي دچار ضعف و كاستي مي­باشند.

بهره گیری از خلاقیتکارکنان در این سازمانها نیاز به یک بازآفرینی دارد. بدین معنا که از طریق ايجاد تغییرات در اهداف، انگیزه ها، مسئولیت ها، ساختار و فرهنگ سازمانی، زمینه برای پرورش اين شاخص ها فراهم مي آید. با عنایت به اهميت فرهنگ سازماني –كه شامل مجموعه ای از رفتارها، احساسات و مراودات روانی عميق است– و نقش و جایگاه منابع انسانی در شکل گیری این فرهنگ؛ برآنیم تا راهکارهای توسعه و تقویت شایستگی کارکنان را در حوزه خلاقیت ترسیم و تشریح نماییم.

 

تعریف خلاقیت

 

خلاقیت عبارتست از: «به کارگیری توانایی های ذهنی برای ایجاد فکر یا مفهومی جدید (کایزر ­1968)»، «داشتن توانایی یا قدرت ایجاد»و یا «فرآیندهای ذهنی که به راهکارها، اندیشه ها، تصورات، اشکال هنری، نظریات یا محصولاتی منتهی می شود که جدید یا منحصربفرداند (فرهنگ پنگوئن درباره اصطلاحات روانشناسی)»، «فرآیند احساس مشکلات، نارسایی ها، کمبود اطلاعات، عناصر جاافتاده، موارد نابجا، حدس زدن و قاعده بندی فرضیه هایی درباره این نقایض، ارزیابی و آزمودن این حدس ها و فرضیه ها؛ تجدید نظر و تجدید ارزیابی احتمالی آن ها، و در نهایت انتقال نتایج به دست آمده (تورنس – Torrance، 1998)»

 

شش مرحله برای افزایش خلاقیت فردی (تالیف دانشکده مدیریت بازرگانی دانشگاه هاروارد):

 

برای همخوانی، تلاش کنید.

مقداری فعالیت خودجوش را دنبال کنید.

از فعالیت غیر رسمی سود ببرید.

به وقایع غیر مترقبه روی گشاده نشان دهید.

انگیزه های خود را متنوع سازید.

فرصت هایی را برای ارتباطات غیر رسمی ایجاد کنید.

 

سازمان ها در مسیر تطبیق خود با تغییرات، ناگزیر به تقویت فراگردهای خلاقیت هستند زیرا به مرور زمان، سازمان های غیر خلاق، از دور خارج یا مجبور به اصلاح رویه ها و سیستم های خودمی شوند.

بی تردید تمامی افراد دارای استعدادهايی در بروز خلاقیت هستند، لیکن شدت و ضعف آن در شرایط گوناگون متفاوت است. بنابراین قابلیت بروز خلاقیت را نباید در انحصار كاركنان ارشد، مدیران یا افرادی خاص دانست. در واقع کنترل عوامل بازدارنده و عوامل بستر ساز در ظهور خلاقیت مهمتر از جستجوي استعدادهاي خلاق است.

 

عوامل موثر در بازگوسازی ایده های خلاقانه

 

برخی از عوامل فردی که باعث عدم تمایل افراد به بازگوسازی ایده های خلاقانه می گردند، عبارتند از:

نگرانی از عدم رعایت اصول مالکیت معنوی (پيرامون ايده ها، راهکارها و طرح ها)

ترس از عدم موفقیت و نتایج استفاده از ایده خلاقانه

عدم اطمینان از حمایت مدیریت ارشد سازمان

عدم وجود فرصت در تکمیل سازی و بکارگیری ایده ها

تعارض و اختلاف جدی میان پرسنل

عدم اطمینان از معیارهای ارزیابی ایده های نو و منصفانه بودن آن ها

عدم دسترسی به اطلاعات موثق، شفاف و به موقع

اعتماد بنفس و خود باوری

تمایل به همرنگی و همگونی با دیگران

منفی نگری درباره سازمان

نگرش هاي بیش از حد کاربرد گرا میان پرسنل     

بيش از حد درگير شدن در چارچوب ها، قوانین و مقررات حاکم بر سازمان

نا امیدانه نگریستن به ایده های خلق شده از سوی زیر دستان

طرح موضوع با سایر کارکنان و در نتیجه بحث و مجادله و به انتقاد کشیدن ایده ها توسط آنان

 

نکات زیر برخی از روش های شکوفاسازی خلاقيت توسط سازمان را نشان می دهد:

 

ايجاد امکان مشارکت برای افراد سازمان با این بینش که هر جا ذهنی وجود دارد، امکان خلاقیت هم هست.

فراهم آوردن شرایطي که افراد با هم در تعامل بوده و در زمان های مشخصی با يكديگر ملاقات داشته باشند.

استفاده از طیف گسترده افراد با تجارب گوناگون و غیر یکسان در محیط سازمان

توانمندی مدیران در شکوفا سازي استعداد های افراد سازمان

اولويت دهي در شناسایی، تقویت و حفظ پرسنل خلاق و جذب كاركنان جدید

ايجاد بستر و فرهنگ پذيرش تغيير در سازمان

وجود روابط متقابل ميان اعضاي سازمان و افزايش صمیمیت و اعتماد (در فضاي باز و خلاق، تبادل اطلاعات موجب خلق ايده هاي تازه و خلاقانه مي گردد.)

ارزش قائل شدن برای افراد خلاق و سخت کوش

تمایل مدیر به پذیرش ایده های کارکنان و عدم تمسخر ايشان

طراحی سیستمی برای مدیریت ایده های سازمانی افراد در سطوح مختلف سازمان

تشويق ایده های نو  و روحیه و اعتماد بنفس خلاقان

استقبال از شوخ طبعی و طنز پرداز بودن كاركنان

تقویت حس کنجکاوی و جستجوگری کارکنان

 اتلاق خلاقیت به عنوان یک ارزش اجتناب ناپذیر در شكوفايي و توسعه سازماني

پشتیبانی از واحد تحقیق و توسعه فعال به عنوان یکی از ضرورت های اساسی در نهادینه سازی خلاقیت

ايجاد فرصت آزادانديشي و در نظر گرفتن زمان آزاد برای كاركنان

آگاهي از زمانبر بودن خلاقیت سازماني و تعديل فرآيندها با صبر و حوصله و بهبود فرهنگ سازمانی از طريق آموزش مداوم كاركنان

 

ابعاد زیر در دانشکده مدیریت بازرگانی دانشگاه هاروارد برای افزایش خلاقیت محل کار فیزیکی، مطرح گردیده اند:

 

قابل دسترس بودن، محل ملاقات غیر رسمی

محرک های فیزیکی (مانند کتاب ها، ویدیوها، کارهای هنری روی دیوارها و نشریات)

فضا برای بازتاب آرام

تنوع ابزار ارتباطی (مانند وایت بردها، تابلوهای اعلانات، ایمیل)

فضای کارکنان

محل تماس با مشتری

فضا برای بیان اظهار وجود

مکانی برای تمدد اعصاب

 

عوامل مهم و موثر در آهنگ پذیرش خلاقیت، سازگاری نسبی آن با باورهای فرهنگی نظام اجتماعی است. زیرا هنجارهای فرهنگی می تواند فرد را از پذیرش خلاقیت باز دارند.

بنابراین لازمست پرسنل و مدیران موارد فوق را به دقت مورد توجه قرار دهند و برای پیشگیری از عدم خلاقیت این اقدامات را صورت دهند.

 

شاخص های خلاقیت در افراد

 

داشتن خلاقیت در برخی منابع، خصوصیتی ذاتی معرفی شده است، لیکن تحقيقات تكميلي نشان مي دهد روش هایی برای تقویت آن وجود دارد.

خصوصيات كليدي و ویژگی های فردي اشخاص خلاق عبارتند از:

داراي توان فکر کردن و پرداختن به چند ایده در یک زمان

دارای قدرت تخیل به نسبت برتر

جستجو گری برای انجام کارها با روش های غیر معمول

دارای قدرت انتخاب قوی

دارای قدرت، پا فشاری و دنبال کردن ایده های خود (سِمِج بودن)

داشتن اعتماد به نفس بالا

تبحر در استفاده از قوای فکری

انعطاف پذیری و نداشتن تعصب نسبت به تغییرات

خود انگیختگی

توجه توأم به رویا و عمل

تمایل به پیشرفت دائمی

میل به ریسک و مخاطره جویی

علاقمندي به تغییر، تحول و دگرگونی

خوش بیني و امیدواري به آینده

قدرت قوی در برقراری ارتباط با دیگران

استقلال و آزادی نسبی در فکر و عمل

داشتن بینش عمیق تر نسبت به محدودة زندگی

درک سریعتر و صحیح تر از روابط بین پدیده ها

آزردگی از انجام کارهای روزمره و تکراری

دارای انرژی لازم برای کار و تفکر طولانی

داراي نگرش سیستماتیک به پدیده ها

 

بر این اساس، شاخص های کلیدی زیر که در متون خلاقیت بیشتر مورد تاکید قرار گرفته اند، می توانند به عنوان محور در تقویت شایستگی خلاقیت کارکنان مورد توجه و تاکید قرار گیرند:

قدرت تخیل

استفاده از روش های غیر معمول (پذیرش ابهام)

اعتماد به نفس

نداشتن تعصب بی جهت (شوخ طبعی)

مخاطره جویی (ریسک پذیری)

آزردگی از انجام کارهای تکراری (آزاد اندیشی)

 

مطالعات نشان می دهد افراد توانمند در خلاقیت، ویژگی های مشخصی (اغلب مشابه موارد فوق) را در خود ایجاد و تقویت نموده اند که آن ها را در این شایستگی از سایر کارکنان متمایز نموده است.

 


  • بیمه سامان
  • شرکت بسامد
  • شرکت مارپیچ باختر
  • دانشگاه تهران
  • شرکت صنیع کاوه
  • گلدیس سرام
  • سیمان شرق
  • انجمن مراکز تحقیق و توسعه صنایع و معادن
  • شرکت برق منطقه ای باختر
  • شرکت مارگارین
  • سیمان دشتستان
  • فناوری تا بازار
  • نوین سازان ستاره صنعت
  • جابر ابن حیان
  • آباد راهان پارس
  • بانک تجارت
  • پست بانک
  • جمعیت هلال احمر
  • خدمات انفورماتیک نوین کیش
  • انجمن قالبسازان ایران
  • بانک رفاه
  • زیست فناور سبز
  • انجمن مهندسی صنایع
  • آسوریک
  • شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان
  • پارک علم و فناوری استان همدان
  • شرکت فراسان
  • ارتباطات زیرساخت
  • امن پرداز
  • وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
  • کنگره دندانپزشکی نیروهای مسلح
  • آبادیس طب
  • شرکت نصیر ماشین
  • تولیدی پرتو کوره القایی (تپکا)
  • دانشکار
  • بهار نارنج
  • بیمه دی
  • شرکت کیاتل
  • سازمان مدیریت صنعتی
  • ماهان طب
  • شرکت پژوهش پتروشیمی
  • بندر امام خمینی (ره)
  • صا ایران
  • آی بورد
  • مواد غذایی محسن
  • شرکت صنعت سامانه فردا
  • سیم و کابل شاهین
  • هلدینگ تکادو
  • آتلیه آسمان
  • شرکت داروسازی ایران دارو
  • راهیان نور
  • تحقیق و توسعه صنعت احداث
  • سازمان بنادر و دریانوردی
  • شرکت ذوب آهن اصفهان
  • میعاد
  • شرکت صنایع فجر
  • توسعه مدیریت سبا
  • شرکت معدن کاو
  • بانک انصار
  • پژوهشگاه ژنتیک
  • شرکت نوین نت فراگیر
  • کنفرانس بین المللی برق
  • موسسه طلایه داران نور آفاق
  • بیمه آسیا
  • تتا
  • ناجا
  • نهاد ریاست جمهوری
  • دانشگاه سیستان و بلوچستان
  • شهرداری تهران
  • همایش تجارت پارسیان
  • سازمان فضایی
  • مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران
  • کتاب های تالیفی امید فدائی منش
  • مقالات امید فدائی منش
  • زندگی نامه امید فدائی منش
  • گالری تصاویر
  • اخبار
  • سوابق علمی و اجرایی امید فدائی منش
  • رضایت نامه ها و تقدیرنامه های مشتریان
  • تماس با ما
  • فهرست مشتریان
  • تقویم کاری
  • گواهی نامه
  • آرشیو فایل ها
  • فهرست سمینارهای آموزشی